W wielu językach indoeuropejskich robak, wąż i smok nosiły wspólną nazwę. W polszczyźnie gwarowej pod pojęciem „robak” kryć się mogły też inne zwierzęta, takie jak żaba, jaszczurka, szczur, jeż, kuna, kura, gęś i wilk.
O nazwach robaka i ich związku z wężem, smokiem i innymi stworzeniami
Lelka zagadka wielka
Lelka oskarżano o podkradanie mleka kozom na pastwiskach, czemu i zawdzięcza on swoją nazwę „kozodój”. Nie ma jednak pewności, czym zasłużył sobie na miano „lelka”. Hipotez jest kilka.
Czy czajka była mewą?
Głos czajki działał na wyobraźnię mówiących, o czym świadczą jej nazwy w różnych językach. Samo słowo „czajka” od onomatopei pochodzi, z tym że naśladującej być może głos innego ptaka.
Kaczka na różne sposoby z markaczką na dokładkę
Zamiast „kaczki” mogliśmy mieć „wątkę”, gdyby przodek tej pierwszej nie wyrugował z niemal całej słowiańszczyzny zachodniej pierwotnej nazwy tego ptaka. Tylko jak w takim razie nazywałyby się teraz kaczeńce?
Jak z jagnięcia zrobić bazie
Kotki na wierzbach nazywane są też baziami. Nie wszyscy zdają sobie sprawę, że ta druga nazwa wierzbowych kwiatostanów to pierwotnie także określenie zwierząt – o równie miłym futerku.
Problematyczny bocian
„Bocian” kością niezgody wśród etymologów jest. Jedni widzą w nim onomatopeję, drudzy – nawiązanie do zatroskanego wyglądu bociana, jeszcze inni skłonni są wiązać nazwę tego ptaka z „Wojtkiem” lub „bokiem”. I kto tu ma rację?
Nie od piórka przepiórka
Wydawać by się mogło, że w nazwie przepiórki tkwią „piórka”. Takie PRZEpiękne. Ale nie! Jest tam za to jej głos.
Hiena i balizuar, czyli gdzie się czai świnia
Zoolodzy uznali, że nazwa „balizaur” – brzmiąca, jak gdyby odnosiła się do dinozaura z Bali – nie jest odpowiednim określeniem dla azjatyckiego krewnego naszego borsuka, i zmienili ją na… „balizuara”. Jak się okazuje, owa „kosmetyczna” zmiana podyktowana była etymologią tego słowa.
O cietrzewiu, który głuszcem był
Wiele wskazuje na to, że cietrzew okradł głuszca. Z imienia. Są na to dowody – dźwiękowe i słownikowe. Co więcej, cietrzew nie działał sam. Jarząbek i bażant też maczali w tym pazury.
Aztecka czakalaka
Jeśli lubisz egzotyczne ptaki, nie możesz pominąć czakalaki. Ostrzegam tylko, że głośno krzyczy, a w głosie nie ma żadnej słodyczy.
Łajka szczekaczka
Nie łaj łajki, że szczeka. Taką ma naturę, co potwierdza jej nazwa.
O psie, który napsocił
Etymolodzy wskazali wiele tropów prowadzących do przodka „psa”, ale nie wiedzą, który z nich jest właściwy. Łączą go to z pradawną nazwą zwierzęcia domowego lub owcy, to z „pstrągiem”, to z „pisuarem”. Ale nie psioczmy, przynajmniej teraz możemy przebierać w hipotezach.