Treron — krewny terrorysty

Trerony – egzotyczni krewni naszych gołębi miejskich – noszą nazwę spokrewnioną z nazwą… trzęsidupki, czyli pliszki.

Etymologia słowa TRERON

  • Zapożyczenie z łacińskiego treron, funkcjonującego w ornitologii jako nazwa rodzajowa ptaków z rodziny gołębiowatych i mającego swoje źródło w greckim trērōn ‘gołąb’, ‘nieśmiały, bojaźliwy’.
  • Znaczenie etymologiczne: ‘bojaźliwy, płochliwy ptak’.
  • Greckie trērōn powiązane jest etymologicznie z greckim treō ‘drżeć’, ‘uciekać w strachu’, opartym na praindoeuropejskim rdzeniu *tres- ‘trząść się (ze strachu), drżeć’. Od tego samego rdzenia wywodzi się również polski czasownik trząść (się) i zapożyczony z łaciny rzeczownik terror.
Trerony noszą nazwę spokrewnioną z takimi słowami, jak „terror” i „trząść (się)”. Wizerunek treronów: E. Gould, źródło: Biodversity Heritage Library (DP).

W łączności etymologicznej z treronem pozostaje także trzęsiogon – nazwa południowoamerykańskich ptaków z rodzaju Cinclodes, zaliczanego do rodziny garncarzowatych. Jednym z przedstawicieli tego rodzaju jest trzęsiogon Taczanowskiego, nazwany na cześć polskiego ornitologa Władysława Taczanowskiego.

Nazwa trzęsiogon utworzona została na potrzeby ornitologii. Zdrobniała forma trzęsiogonek natomiast funkcjonuje w gwarach – w charakterze nazwy pliszki siwej, zwanej przez lud także… trzęsidupką, trzęsidupą lub trzęsiodupą.

Jak nietrudno się domyślić, trzęsiogon i trzęsiogonek vel trzęsidupka zawdzięczają swoją nazwę wyjątkowo ruchliwemu ogonkowi.

Od lewej: trzęsiogon ciemny i pliszka siwa, zwana w gwarach trzęsiogonkiem. Czasownik „trząść (się)” opiera się na tym samym rdzeniu co nazwa egzotycznych, kolorowych gołębi – „treron”. Grafika: J. Gould, J. G. Keulemans, źródło: Biodversity Heritage Library (DP).

Bibliografia:

  • Boryś W. (2010), Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków.
  • Encyclopedia of Indo-European Culture (1997), ed. J. P. Mallory, D. Q. Adams, London & Chicago.
  • Klein E. (1966–1967), Etymological Dictionary of the English Language, vol. I–II, Amsterdam–London–New York.
  • Strutyński J. (1972), Polskie nazwy ptaków krajowych, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk.